Titel pagina - De Balie

Ruimtelijke politiek in het mondiale tijdperk

In het Nederlandse beleidsdebat over ruimtelijke ordening is er nog weinig oog voor de maatschappelijke veranderingen als gevolg van mondialisering. In de nota’s over een ‘ruimtelijk raamwerk’ wordt wel verwezen naar trends als ‘internationalisering’ en ‘informatisering’, maar daar blijft het vaak bij. Het is dan ook tijd om de agenda aan te passen aan de 21e eeuw en ter discussie te stellen hoe mondialisering in haar diverse verschijningsvormen ingrijpt op vragen van ruimtelijke inrichting, op de ervaring en waardering van de plek en op de ruimtelijke politiek.

Kortom: hoe mondialisering nieuwe verbindingen legt tussen het ‘mondiale’ en het ‘lokale’. Tussen het mondiale en het lokale

Mondialisering heeft vele gezichten. De economische globalisering is maar een deel van het verhaal. Ook op het sociale en culturele vlak ontstaan nieuwe verbindingen in de dynamiek van de mondialisering. Daardoor krijgen zowel de lokale ‘plaats’, als de ervaring van de ‘ruimte’ andere betekenissen. In de nieuwe verhoudingen tussen het mondiale en het lokale ontstaan ‘mondiale plekken’, plaatsen die wereldwijd gelijksoortige omgevingen creëren - van ‘shopping malls’ en ‘airport cities’ tot ‘urban sprawl’.

Plaatselijke ervaringen verwijzen op allerlei manieren naar wat er wereldwijd gebeurt. Tegelijkertijd krijgen die mondiale plekken op verschillende plaatsen een andere specifieke lokale betekenis. Dat is de nieuwe ruimtelijke werkelijkheid die tussen de mondiale stroom en de lokale plek wordt geproduceerd. Maar hoe maken we die nieuwe werkelijkheid zichtbaar? En wat betekent dit vervolgens voor onze planologische benaderingen, voor ‘lokale’ stedelijke ervaringen, voor het publieke domein en voor de ruimtelijke inrichting?

Nieuwe vragen
Noopt de ‘mondialisering van het lokale’ tot een ander soort ruimtelijk beleid? In het debat over de betekenis van de plek en ruimtelijke politiek hebben maatschappelijke en culturele vormen van mondialisering een dubbel effect. Enerzijds kunnen ze afbraak doen aan lokale identiteiten; anderzijds kunnen ze de betekenis van het lokale versterken. Zo komen vragen over inrichting van de ruimte, over het publieke domein, over lokale ervaringen, over ruimtelijke kwaliteiten in de context van ‘mondialisering’ in een nieuw perspectief te staan. En voor de planologen en beleidsmakers rijst de vraag: hoe kunnen we in het licht van de mondiale ontwikkelingen op lokaal niveau nog richting geven aan onze fysieke leefomgevingen en plaatselijke ervaringen?

Visies op de mondiale plek
In de serie de mondialisering van het lokale geven vijf internationale denkers hun visie op de sociale en culturele ‘landschappen’ die door de mondialisering ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe verbindingen tussen locaties, mobiliteit en media; de nieuwe sociale scheidslijnen tussen verschillende gebruikers van een plek, de plaatsloze ervaringen die zich aandienen in de mondiale informatiesamenleving en nieuwe vormen van urbanisering.

In debalie signaleren deze denkers – vanuit verschillende perspectieven – waar en hoe ‘mondialisering’ zich in het plaatselijke en het lokale manifesteert. Zij dagen ons uit om na te denken over een nieuwe maatschappelijke agenda voor ruimtelijke politiek. Vervolgens gaan ze in gesprek over de implicaties voor Nederland.

tekst uitklappen [ + ]